هر روستای تاریخی، نشانه‌هایی از گذشته خود دارد؛ گاهی یک خانه قدیمی، گاهی یک کوچه و گاهی قلعه‌ای که سال‌ها شاهد زندگی مردم بوده است.

در ایراج، قلعه تاریخی روستا یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این گذشته است. دیوارهای قدیمی و ساختار قلعه، بخشی از تصویری را حفظ کرده‌اند که از شیوه زندگی مردم در دوره‌های گذشته به ما رسیده است.

در گذشته، قلعه‌ها تنها بناهایی برای دفاع نبودند؛ زندگی، رفت‌وآمد، نگهداری محصولات و ارتباط میان خانواده‌ها نیز با چنین فضاهایی گره می‌خورد.

امروز وقتی در بافت قدیمی ایراج قدم می‌زنیم، هر دیوار و گذر می‌تواند بخشی از یک خاطره فراموش‌شده باشد؛ خاطره‌ای از روزهایی که زندگی ریتم دیگری داشت و ارتباط مردم با خانه، زمین و یکدیگر نزدیک‌تر بود.

قلعه ایراج در کنار بافت تاریخی روستا، یادآور اهمیت حفظ میراثی است که تنها متعلق به گذشته نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از هویت امروز روستا و زمینه‌ای برای معرفی ایراج به نسل‌های آینده باشد.

شاید دیوارهای قدیمی ایراج حرف نزنند، اما اگر با دقت نگاه کنیم، هنوز قصه زندگی آدم‌هایی را روایت می‌کنند که پیش از ما در این کوچه‌ها زندگی کرده‌اند.